Op 5 september organiseerde Pilot4DEV een bijeenkomst met meerdere belanghebbenden in de Press Club in Brussel, waar vooraanstaande deskundigen, onderzoekers en praktijkmensen bijeenkwamen om kennis uit te wisselen, strategieën te bespreken om nepnieuws te bestrijden en te onderzoeken hoe AI-instrumenten kunnen worden ontworpen om deze uitdagingen effectief aan te pakken.
Tijdens het evenement heeft het AI4Debunk-project samen met de eerste bevindingen van onze lopende online poll ( ⁇Engels, ⁇Frans, ⁇Duits, ⁇Noors, ⁇Grieks, ⁇Lets, ⁇Oekraïens) worden gepresenteerd. Dit vormde de basis voor een levendige rondetafeldiscussie, waarvan de belangrijkste hoogtepunten hieronder worden beschreven.
1. Projecten tools ontwerp
De discussie benadrukte niet alleen de maatschappelijke aspecten van desinformatie, maar onderzocht ook de individuele psychologische factoren die iemand kwetsbaar maken voor gemanipuleerde informatie online. Er werd voorgesteld om deze psychologische elementen in aanmerking te nemen bij het ontwerpen van de AI-instrumenten van het project ter bestrijding van desinformatie.
De deelnemers toonden belangstelling voor het ontwerp van de instrumenten en plaatsten vraagtekens bij de selectie van de vier specifieke interfaces — Web plug-in, Disinfopedia, App en AR/VR — en bij de wijze waarop deze in overeenstemming zijn met de doelstellingen van het project. Er werd bezorgdheid geuit over het feit dat de instrumenten toegankelijk moeten zijn voor het grote publiek, met name voor degenen die er het meest baat bij kunnen hebben, zoals ouderen of minder technisch onderlegde personen. Hoewel er enige scepsis was over de vraag of deze groepen gemakkelijk apps of AR / VR-systemen zouden adopteren, was de algemene consensus dat de tools, met name de App, gebruiksvriendelijk moeten zijn.
Een belangrijk aandachtspunt van de discussie was het opbouwen van vertrouwen als geloofwaardige bron, die volgens de deelnemers van cruciaal belang is om een wijdverbreid gebruik van de instrumenten aan te moedigen. Verscheidene belanghebbenden erkenden de uitdaging om vertrouwen op te bouwen, zelfs voor erkende factcheckers. Met name kwetsbare personen werden gezien als minder geneigd om AI-gestuurde factcheckingtools te vertrouwen, terwijl beter geïnformeerde gebruikers misschien bereid zijn ermee te experimenteren.
2. Desinformatie versus onjuiste informatie
De deelnemers vroegen ook naar onze definities van “desinformatie” en “misinformatie”. Dit leidde tot een bredere discussie over het concept van nepnieuws en de verschillende tinten ervan: onjuiste informatie bestaat in een spectrum dat varieert van onbedoelde desinformatie tot opzettelijke desinformatie.
De manier waarop informatie wordt ingekaderd, vooral door het gebruik van emotionele taal, werd gezien als een factor die van invloed is op hoe lezers inhoud interpreteren. Sommigen merkten op dat er al AI-systemen zijn die de emotionele toon van artikelen kunnen beoordelen, maar toch werd voorzichtigheid betracht over het risico van het overgeneraliseren van verschillende soorten valse informatie.
Gezien de complexiteit van het bepalen van de waarheid, blijven factcheckers vertrouwen op menselijke analyse - een benadering die ook centraal staat in onze Disinfopedia. Er was discussie over de vraag of gevestigde mediakanalen op de hoogte moeten worden gesteld wanneer zij onjuiste informatie publiceren, waarbij sommigen pleitten voor meer samenwerking tussen journalisten en factcheckers om de nauwkeurigheid van nieuws te waarborgen. Transparantie van journalisten wanneer ze fouten maken, werd gezien als de sleutel tot het behoud van het vertrouwen van het publiek.
3. Kwaadwillige actoren en buitenlandse inmenging
De discussie verschoven vervolgens naar de rol van kwaadwillende actoren bij de verspreiding van desinformatie. Het identificeren van deze actoren en het opsporen van de oorsprong van dergelijke bedreigingen is vaak ongelooflijk moeilijk. Het DisinfoLab-team deelde inzichten uit hun uitgebreide onderzoek naar dit onderwerp en wees op hun gepubliceerde bevindingen die beschikbaar zijn in dit verslag.
Deelnemers waren nieuwsgierig naar onze eigen ervaringen met het opsporen van kwaadwillende actoren. Op basis van onze casestudy hebben we benadrukt hoe Russische desinformatietactieken bijzonder adaptief zijn gebleken. Hun strategie op platforms zoals TikTok richt zich bijvoorbeeld op het aantrekken van een jonger, liberaal publiek met boeiende inhoud, waarbij geleidelijk propaganda wordt geïntroduceerd nadat eerst vertrouwen is opgebouwd. Deze aanpak om desinformatie op te nemen in verhalen die resoneren met specifieke demografische gegevens vormt een groeiende bedreiging, met name op platforms met zwakkere desinformatiecontroles, zoals TikTok, in vergelijking met andere platforms, zoals Meta of X (voorheen Twitter).
4. AI en kritisch denken
Een ander belangrijk punt dat naar voren werd gebracht, was de noodzaak om te voorkomen dat men blindelings op AI vertrouwt bij het tegengaan van nepnieuws en in plaats daarvan nieuwsgierigheid en inzicht in de werking van AI-systemen aan te moedigen.
Sommige deelnemers riepen op tot initiatieven om AI en grote taalmodellen te demystificeren, met het argument dat mensen vaak passief met AI omgaan zonder de onderliggende processen te begrijpen. Ze suggereerden dat het stimuleren van nieuwsgierigheid naar machine learning van jongs af aan zou kunnen helpen om deze hulpmiddelen toegankelijker te maken voor het grote publiek.
Dit maakt eigenlijk deel uit van de grondgedachte achter de introductie van een stripboek als educatief instrument in ons project, dat aanleiding gaf tot een discussie over de vraag of het voorlichten van mensen over de rol van AI bij de bestrijding van desinformatie zou kunnen leiden tot een bredere toepassing van deze instrumenten dan alleen professionals.
De inzichten die we tijdens deze sessie hebben opgedaan, zullen onze volgende stappen helpen vormgeven. Naarmate het AI4Debunk-project vordert, kijken we ernaar uit om deze samenwerking met belanghebbenden voort te zetten en onze tools te verfijnen.
We blijven ons inzetten voor het bevorderen van verdere dialoog en innovatie in de strijd tegen desinformatie, door samen te werken aan een beter geïnformeerde en veerkrachtige samenleving.
